Gezonde leefstijl volhouden: waarom het niet lukt (ook als je weet wat je moet doen)

“Ik weet echt wel wat gezond is hoor…”

Deze zin komt vaker voorbij in mijn werk dan je misschien denkt.

En eerlijk? Ze hebben gelijk.

De meeste mensen weten prima:

Dat groente gezond is, bewegen belangrijk is, dat slecht slapen invloed heeft op je eetgedrag en dat je niet teveel stress moet hebben.

En toch… lukt het niet om het vol te houden.

Dus laten we het beestje maar bij de naam noemen:
kennis is niet het probleem. Maar wat dan wel?

 

Van weten naar doen: waarom gedragsverandering zo lastig is

Als kennis genoeg was, dan: rookte niemand meer, stop je met eten als je fysiek en mentaal verzadigd bent en hield iedereen zich moeiteloos aan een gezonde leefstijl.

Maar zo werkt ons brein niet.

Gedrag wordt namelijk maar voor een klein deel gestuurd door wat je weet.
Een veel groter deel wordt bepaald door je gewoontes, je emoties, je gedachten en de betekenis die je geeft aan wat je doet

Oftewel: het mentale stuk.

En dat is precies waar het vaak misgaat.

 

“Je moet gewoon meer discipline hebben” (of toch niet?)

Misschien heb je dit wel eens tegen jezelf gezegd:

“Ik moet gewoon meer discipline hebben.”

Klinkt logisch. Is het alleen niet.

Want als gedragsverandering écht afhankelijk was van wilskracht, dan had je het allang gefikst.

Wilskracht werkt namelijk prima…maar alleen op de korte termijn.

Het probleem ontstaat wanneer je iets probeert vol te houden dat eigenlijk niet bij je past. Dan wordt het een gevecht. En dat gevecht ga je vroeg of laat verliezen — niet omdat jij faalt, maar omdat de strategie niet klopt.

 

Wat er wél nodig is voor duurzame gedragsverandering

In mijn werk kijk ik daarom nooit alleen naar wat iemand doet, maar vooral naar waarom en vanuit welke laag dat gedrag komt.

Een model dat dit mooi uitlegt is dat van Gregory Bateson.
Hij beschrijft verschillende niveaus waarop verandering plaatsvindt.

Zonder het te ingewikkeld te maken, komt het hierop neer:

Gedrag (zoals gezonder eten of meer bewegen) is slechts het topje van de ijsberg.

Daaronder liggen lagen zoals:

• Vaardigheden (ook het kunnen stellen van haalbare doelen)
• Overtuigingen (“ik kan dit toch niet volhouden”)
• Identiteit (“ik ben nu eenmaal geen sporter”)
• En zingeving (“waar doe ik het eigenlijk voor?”)

👉 En hier zit de sleutel:
Echte gedragsverandering begint niet bij gedrag, maar bij wat daaronder ligt.

 

Waarom je steeds terugvalt in oud gedrag

Misschien herken je dit:
Je begint gemotiveerd. Je houdt het een paar weken vol. En dan… val je terug.

Niet omdat je “lui” bent.
Maar omdat je alleen op gedragsniveau iets probeerde te veranderen.

Als jouw overtuigingen, emoties en identiteit niet meebewegen, dan trekt je brein je automatisch terug naar je oude patroon.

Dat is geen gebrek aan discipline. Dat is hoe ons systeem werkt.

 

Hoe ACT je helpt om wél van weten naar doen te gaan

In mijn begeleiding werk ik veel met principes uit de Acceptance and Commitment Therapy (ACT).

Wat ik daar zo sterk aan vind, is dat het niet draait om: jezelf forceren of “gewoon doen”

Maar juist om: ruimte maken voor lastige gedachten en emoties, helder krijgen wat écht belangrijk voor je is en van daaruit keuzes maken die daarbij passen (en resultaat opleveren!).

 

Dus niet: “Ik moet gezonder eten”

Maar: “Ik kies hiervoor omdat het past bij hoe ik wil leven”

Dat klinkt misschien subtiel, maar maakt een wereld van verschil.

 

Mijn visie (en misschien een beetje een ongemakkelijke waarheid)

Als je blijft zoeken naar: het perfecte voedingsschema, de beste workout of nóg meer kennis

…dan ga je waarschijnlijk niet vinden wat je zoekt.

Niet omdat die dingen onbelangrijk zijn.
Maar omdat ze pas werken als de basis klopt.

En die basis zit in: hoe je denkt, hoe je met jezelf omgaat en wat voor jou écht belangrijk is.

Tot slot: een vraag voor jou

In plaats van jezelf af te vragen: “Wat moet ik doen om gezonder te leven?”

Wil ik je uitnodigen om jezelf dit te vragen: “Waarom wil ik dit eigenlijk?”

En nog belangrijker: “Past de manier waarop ik het nu probeer wel bij mij?”

Want dát is waar de echte verandering begint.